Soneira

Xurisdición

Descrición

 Soneira como topónimo podíase referir antigamente ao arciprestado ou á presente xurisdición administrativa do mesmo nome.

 Ver Soneira como arciprestado implica observala desde o punto de vista da administración relixiosa, do goberno do bispo sobre os cregos párrocos. Polo contrario falar de Soneira como administración secular implica aproximármonos a ela como un mosaico de persoas que posúen propiedades naquela terra.

 A Soneira político-administrativa era unha xurisdición peculiar, de realengo, cunha serie de particulares que estaban ao dispor do rei cando o monarca os precisase. Non tiña o rei propiedades, mais si a baixa fidalguía ao seu servizo.

 Segundo o interrogatorio do Marqués de la Ensenada, celebrado en San Tirso de Muíño en 1753, as parroquias conformantes da xurisdición de Soneira son Anós, Borneiro, Brandomil, Cánduas, Muíño, Nantón, Pazos, Zas. No Catastro de Ensenada sinalan os informantes doutras xurisdicións que as seguintes parroquias son acumulativas a la Jurisdicción Real de Soneira: Riobó, O Vilar, Castro, Lamas, Serramo e Carreira. Tamén se atopa información na Descripción ... del Reino de Galicia do Conde de Floridablanca (1785) e na Cartografía xurisdiccional de Galicia no século XVIII de Francisco Javier Río Barja.

 Actualmente a Terra de Soneira é algo ben distinto: está constituída como comarca e conformada polos vixentes municipios de Zas, Vimianzo e Camariñas. A súa extensión e límites de hoxe son diferentes dos que Soneira tiña no Antigo Réxime estudado neste proxecto.

 O arciprestado de Soneira era máis grande en superficie que a Soneira administrativa. No primeiro contábanse parroquias das administracións tanto de Soneira como de Xallas.

Xeografía

Na xurisdición de Soneira contemplamos unha superficie de 126.7348160 km2 repartida entre as seguintes 14 parroquias:
Anós (Santo Estevo) (10.804647 km2), señorío de Realengo
Borneiro (San Xoán) (13.0796825 km2), señorío de Realengo
Brandomil (San Pedro) (7.7429815 km2), señorío de Realengo
Cánduas (San Martiño) (8.9325395 km2), señorío de Realengo
Carreira (Santiago) (5.2219895 km2), señorío de Condado de Altamira
Castro, O (San Adrián) (4.381095 km2), señorío de D. Joseph de Leis
Lamas (Santa María) (8.609021 km2), señorío de Condado de Altamira
Muíño (San Tirso) (13.338917 km2), señorío de Realengo e de D. Alonso Romero de Pazos
Nantón (San Pedro) (10.5416965 km2), señorío de Realengo
Pazos (San Cremenzo) (9.000693 km2), señorío de Realengo
Riobó (San Martiño) (10.3399055 km2), señorío de Realengo
Serramo (San Sebastián) (15.096277 km2), señorío de Condado de Altamira e de Condado de Maceda
Vilar, O (San Pedro) (5.7751045 km2), señorío de Condado de Altamira e de Condado de Maceda
Zas (Santo André) (3.8702665 km2), señorío de Realengo

Sumario de notarios

Número de escribáns dos que se ten constancia nesta circunscrición, en cada século

s. XVI bloquiño verdebloquiño verdebloquiño verde (3)
s. XVII bloquiño verdebloquiño verdebloquiño verdebloquiño verdebloquiño verdebloquiño verde (6)
s. XVIII bloquiño verdebloquiño verdebloquiño verdebloquiño verdebloquiño verdebloquiño verdebloquiño verdebloquiño verdebloquiño verdebloquiño verdebloquiño verdebloquiño verdebloquiño verdebloquiño verdebloquiño verde (15)
s. XIX bloquiño verdebloquiño verdebloquiño verdebloquiño verdebloquiño verde (5)

Histórico de notarios

Por orde cronolóxica, as incidencias da actividade dos fedatarios vencellados a esta circunscrición
1573 actividade de Diego López de Miranda
1593 actividade de Sebastián Díaz de Aguiar
1599 actividade de Cristóbal de Pazos
1600 actividade de Rodrigo González de Lamas
1611 actividade de Alverte Mouço
1654 actividade de Diego López de Miranda Aguiar
1656 actividade de Ambrosio García de Caamaño
1670 actividade de Ambrosio García de Caamaño
1675 actividade de Francisco Andrade
1679 actividade de Francisco Bermúdez Miranda y Cisneros
1687 actividade de Francisco Andrade
1692 actividade de Pedro Varela de Castro
1696 actividade de Diego López de Miranda Aguiar
1710 actividade de Francisco Antonio de Caamaño
1711 actividade de Pedro Varela de Castro
1712 actividade de Francisco Antonio de Caamaño
1720 actividade de Rodrigo Antonio Añón Buitureira
1722 actividade de Manuel Francisco Ferreiro
1723 actividade de Gregorio Suárez Varela
1725 actividade de Rodrigo Antonio Añón Buitureira
1729 actividade de Roque Francisco Andrade y Romero
1730 actividade de Teodoro Félix Ferreiro
1734 actividade de Miguel García de Seixas
1735 actividade de Francisco Ponte y Álvarez
1736 actividade de Francisco Antonio de Caamaño
1738 actividade de Manuel Francisco Ferreiro
1740 actividade de Roque Francisco Andrade y Romero
1752 actividade de Manuel Antonio Añón Cisneros
1753 actividade de Miguel García de Seixas
1755 actividade de José Antonio Pose
1756 actividade de Gregorio Suárez Varela
1762 actividade de Teodoro Félix Ferreiro
1763 actividade de Domingo Antonio Codesido Sobrado y Figueroa
1764 actividade de Domingo Antonio Castiñeyra
1765 actividade de Andrés de la Cuesta
1768 actividade de Gervasio Vázquez Morano
1770 actividade de Domingo Antonio Codesido Sobrado y Figueroa
1775 actividade de Manuel Trabazo García
1779 actividade de Domingo Antonio Castiñeyra
1784 actividade de Manuel Trabazo García
1788 actividade de Manuel José Añón Cisneros
1790 actividade de Francisco Ponte y Álvarez
1797 actividade de Manuel José Añón Cisneros
1797 actividade de Andrés de la Cuesta
1800 actividade de Fernando García Camiño
1802 actividade de Gregorio Miranda
1812 actividade de Fernando García Camiño
1813 actividade de Manuel Antonio Añón Cisneros
1813 actividade de Gervasio Vázquez Morano
1824 actividade de Nicolás María de Paz